შვედეთის საზოგადოებრივი მაუწყებლის (SVT) ცნობით, 26 იანვარს ქვეყნის მთავრობამ ოფიციალურად დაადასტურა, რომ ყველაზე მძიმე დანაშაულების ჩამდენ პირთა სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის ასაკის 13 წლამდე დაწევას აპირებს. ეს ნაბიჯი პარლამენტში კენჭისყრამდე ჯერ საკანონმდებლო საბჭომ უნდა განიხილოს. კრიმინალური პოლიტიკის გამკაცრების კურსს შვედეთის მმართველი კოალიცია 2022 წლის ოქტომბერში ხელისუფლების სათავეში მოსვლის შემდეგ ატარებს.
სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობა შვედეთში ამჟამად 15 წლის ასაკის მიღწევის შემდეგ დგება. მომოვალში ის, სავარაუდოდ, 13 წლამდე დაიწევს ისეთი სამართალდარღვევებისთვის, რომლებიც, მინიმუმ, ოთხი წლით თავისუფლების აღკვეთას ითვალისწინებს, ასევე ისეთი დანაშაულების მცდელობის, მომზადებისა და თანამონაწილეობისთვის, როგორებიცაა მკვლელობა, დამამძიმებელ გარემოებებში ჩადენილი გაუპატიურება, გატაცება და ცეცხლსასროლ იარაღთან დაკავშირებული გარკვეული კრიმინალური ქმედებები.
საკანონმდებლო რეფორმა 2026 წლის 1 ივლისიდან, ხუთი წლის ვადით ამოქმედდება. ამასთან, 13 და 14 წლის ახალგაზრდები, რომლებიც დამნაშავედ იქნებიან ცნობილნი, მათი ასაკის გამო, სასჯელის მნიშვნელოვანი შემცირებით ისარგებლებენ. ისინი შეიძლება დაექვემდებარონ მეურვეობას ან გაძლიერებულ ზედამხედველობას, ხოლო ყველაზე მძიმე შემთხვევებში – სასჯელაღსრულების სამსახურის დაქვემდებარებაში მყოფ არასრულწლოვანთა სპეციალიზებულ განყოფილებებში განთავსდებიან.
„ჩვენ საგანგებო სიტუაციაში აღმოვჩნდით“
მთავრობა რეფორმის აუცილებლობას ორგანიზებული კრიმინალის ზრდითა და მასში სულ უფრო მეტი მცირეწლოვანი ბავშვის ჩართულობით ასაბუთებს. შვედეთის დანაშაულის პრევენციის ეროვნული საბჭოს მონაცემებით, 15 წლამდე ასაკის ეჭვმიტანილთა მონაწილეობით ჩადენილი დანაშაულების რაოდენობა ბოლო ათ წელიწადში გაორმაგდა.
„ჩვენ საგანგებო სიტუაციაში აღმოვჩნდით“, – აცხადებს იუსტიციის მინისტრი, გუნარ სტრემერი ოფიციალურ პრეს-რელიზში და იქვე დასძენს, რომ ბავშვები ერთდროულად არიან დამნაშავეებიც და მსხვერპლნიც, რადგან მათ მიმართ მუქარა და შანტაჟი ხორციელდება.
პასუხისმგებლობის ასაკის დაწევის გარდა, კანონპროექტი ასევე ითვალისწინებს 15-17 წლის მოზარდებისთვის სასჯელის შემსუბუქების ჩამონათვალის მნიშვნელოვან შეკვეცას, ხოლო 18-20 წლის ახალგაზრდებისთვის – ასეთი შეღავათების სრულ გაუქმებას. არასრულწლოვანთათვის მაქსიმალური სასჯელი 14-დან 18 წლამდე გაიზრდება.
ინსტიტუციური ოპოზიცია
თუმცა, სიხლისსამართლებრივ რეფორმას ერთსულოვანი მხარდაჭერა არ აქვს, განსაკუთრებით – სახელმწიფო ინსტიტუტების მხრიდან. შვედეთის სასჯელაღსრულების ადმინისტრაციამ განაცხადა, რომ ის „არც მზად არის და არც სათანადო აღჭურვილობა“ გააჩნია 13 ან 14 წლის ბავშვების მისაღებად. ამიტომ, აღნიშნული უწყება საზოგადოებას მოსალოდნელი უარყოფითი შედეგების შესახებ აფრთხილებს.
თუმცა, განსხვავებული მოსაზრებაც ფიქსირდება. იმავე სასჯელაღსრულების სამსახურის დირექტორის მოადგილემ, იზაბელა ტუნბერგმა ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში, კუმლაში მდებარე არასრულწლოვანთა დაწესებულებაზე საუბრისას აღნიშნა: „აქ ყველა ბასრი საგანი დამაგრებულია, რათა სხვების დასაშავებლად არ გამოიყენონ. გარდა ამისა, აქ განთავსებულ ახალგაზრდებს არც სოციალური ქსელებით და არც პირადი ტელეფონებით სარგებლობის საშუალება არ ექნებათ და პერსონალის მხრიდან მუდმივი ზედამხედველობის ქვეშ იქნებიან“.
საკნები, რომლებიც შხაპითა და ტუალეტით არის აღჭურვილი, ღამით დაიკეტება. „საკნებს დილის შვიდზე გავაღებთ და საღამოს რვაზე დავკეტავთ, რაც დღეში თერთმეტსაათიან იზოლაციას ნიშნავს. აქ განთავსებული პირების მთავარი საქმე სკოლაში სიარული იქნება“, – დასძინა მან.
თუმცა, „ლე მონდის“ ცნობით, პოლიციის დირექტორატს მიაჩნია, რომ რეფორმამ შესაძლოა კრიმინალურ ქსელებში „ბევრად უმცროსი“ ბავშვების ჩართვა გამოიწვიოს. შეშფოთება გამოხატა პროკურატურამაც, რომელიც ვარაუდობს, რომ უფროსი თინეიჯერების ნაცვლად, კრიმინალური ქსელი 11 ან 12 წლის ბავშვებს გამოიყენებს.
ექსპერტი ფრედრიკ ჰელსტრომი, რომელიც შვედეთის აკადემიკოსთა ასოციაციის სოციალური პოლიტიკის ხელმძღვანელია, SVT-სთან საუბრისას ამბობს, რომ რეფორმის სასარგებლოდ „ფაქტობრივი არგუმენტების ნაკლებობა თვალშისაცემია“ და ამტკიცებს, რომ ბავშვებზე ზრუნვა უფრო პრიორიტეტული უნდა იყოს, ვიდრე მათი დასჯა. თავის მხრივ, გაერო-ს ბავშთა ფონდის შვედეთის ფილიალმა (Unicef Sweden) „ღრმა შეშფოთება“ გამოთქვა „არასრულწლოვნების მიმართ უფრო რეპრესიული“ მიდგომის“ გამო.
შვედეთის საზოგადოებრივი მაუწყებლის მიერ 13 თებერვალს გამოქვეყნებული გამოკითხვის შედეგების თანახმად, რესპონდენტთა 42% პასუხისმგებლობის ასაკის დაწევას ემხრობა, ხოლო 41% – ეწინააღმდეგება. პოლიტიკურ ბლოკებს შორის კი უფრო მკვეთრი დაყოფა შეიმჩნევა: რეფორმის ინიციატორი „ტიდო“-ს (Tidö) პარტიული კოალიციის მომხრეთა 75% მხარს უჭერს ამ ზომას, მაშინ როცა ოპოზიციის მხარდამჭერთა მხოლოდ 15% ეთანხმება მას.
https://www.rtbf.be/article/des-enfants-en-prison-la-suede-veut-abaisser-l-age-penal-a-13-ans-pour-les-crimes-graves-11679737