წამლების მაღალი ფასები ხშირად ადამიანებს აიძულებს, ინტერნეტში უფრო იაფი ალტერნატივები ეძებონ. სადაც არის მოთხოვნა, იქ ყოველთვის ჩნდება მიწოდებაც. ექსპერტების თქმით, ამ სიტუაციით თაღლითები, სამწუხაროდ, კარგად სარგებლობენ.
ლატვიის ჯანმრთელობის ინსპექციის ფარმაციის დეპარტამენტის ხელმძღვანელის, რიჰარდს ბურმისტრის თქმით, ამჟამად ქვეყანაში 13 ლიცენზირებული ონლაინ-აფთიაქი ფუნქციონირებს, სადაც მხოლოდ ურეცეპტო მედიკამენტების შეძენა შეიძლება.
ზოგიერთმა სააფთიაქო ქსელმა კოვიდპანდემიის შემდეგაც განაგრძო პრაქტიკა, რომელიც მომხმარებელს საშუალებას აძლევს, რეცეპტიანი მედიკამენტები, ექიმის რეცეპტის თანდართვით, ინტერნეტით შეუკვეთოს, თუმცა მიწოდების დროს რეცეპტისა და პირადობის დამადასტურებელი მოწმობის ხელახლა წარდგენა აუცილებელია.
ამასთან, ოფიციალურად მოქმედ ონლაინ-სექტორის ერთად, ინტერნეტში მედიკამენტების ე.წ. „შავი ბაზარიც“ ყვავის.
„შეიძლება ძალიან გაოცდეთ, მაგრამ ფაქტია: სხვადასხვა მონაცემებით, მსოფლიოში დაახლოებით 40 ათასი სხვადასხვა ონლაინ-აფთიაქია ხელმისაწვდომი და მათი 95–96 პროცენტი უკანონოდ ფუნქციონირებს“, – აღნიშნა ბურმისტრისმა.
მედიკამენტის ნამდვილობის გადამოწმება შესაძლებელია
მედიკამენტების ფალსიფიკაცია და ყალბი წამლების გაყიდვა დიდი ხანია მწვავე პრობლემას წარმოადგენს. ამიტომ, შემთხვევითი არ არის, რომ ევროკავშირმა შექმნა წამლების ვერიფიკაცირების ერთიანი სისტემა და მის წევრ თითოეულ ქვეყანაში არსებობს ორგანიზაცია, რომელიც ამაზე არის პასუხისმგებელი.
ევროპაში მედიკამენტების ნამდვილობის შემოწმების სხვადასხვა მექანიზმი და მეთოდი დაინერგა. „მაგალითად, რეცეპტიანი მედიკამენტები აღჭურვილია უნიკალური კოდით. თუ თქვენ იყიდით ერთი და იმავე წამლის ხუთ შეფუთვას, თითოეული შეფუთვა უნიკალურია, ანუ ეს ხუთი კოლოფი მთლად იდენტური არ არის. თუმცა, რა თქმა უნდა, სადაც არის მოთხოვნა, ფალსიფიკატორები ავტომატურად იწყებენ მოქმედებას და ამ სისტემის გვერდის ავლის გზებს ეძებენ“, — აღიარა ლატვიის მედიკამენტების ვერიფიცირების ორგანიზაციის საბჭოს თავმჯდომარემ, ინესე ერდმანემ.
ნებისმიერ ლიცენზირებულ ევროპულ აფთიაქში შეძენილი მედიკამენტების ნამდვილობის გადამოწმება ლატვიის აფთიაქებშიც შეიძლება. პრობლემები მაშინ იწყება, როდესაც ადამიანები ინტერნეტში სხვადასხვა იაფ ალტერნატივებს ეძებენ.
ერდმანეს თქმით, იმ არალიცენზირებული აფთიაქის იდენტიფიცირების ერთ-ერთი მთავარი კრიტერიუმი, რომელიც სავარაუდოდ ფალსიფიცირებულ წამლებს ყიდის, არის რეცეპტიანი მედიკამენტების რეცეპტის გარეშე შეძენის შესაძლებლობა.
თუმცა, არსებობს მედიკამენტების ნამდვილობის შემოწმების სხვა გზებიც. კიბერდანაშაულის მკვლევარის, ელვის სტრაზდინშის განმარტებით, ამის გაკეთება ლატვიაში ყველასთვის ხელმისაწვდომი სხვადასხვა ოფიციალური სახელმწიფო რეესტრის საშუალებითაც შეიძლება.
„არსებობს ლატვიის მედიკამენტების რეესტრი, სადაც წამლების შემოწმება სახელწოდების მიხედვით შეგიძლიათ. ასევე არსებობს სურსათისა და ვეტერინარიის სამსახურის მიერ შექმნილი საკვები დანამატების რეესტრი. როგორ შევამოწმოთ, გამყიდველს, ვისგანაც წამალს ვყიდულობთ, აქვს თუ არა მისი გაყიდვის უფლება? როდესაც მივიღებთ ინვოისს, შეგვიძლია კომპანიის სახელი ფარმაცევტული კომპანიების რეესტრში გადავამოწმოთ“, – განმარტა სტრაზდინშმა.
ამ ინფორმაციის გადამოწმების გარეშე, დღეს ძალიან ადვილია ყალბი წამლებისა და აფთიაქების მსხვერპლი გახდეთ, რადგან თაღლითები ქმნიან ძალიან დამაჯერებელ ვებ-გვერდებს, სადაც ყველაფერი ლეგალურად გამოიყურება. თუმცა, მნიშვნელოვანია ვიცოდეთ – მიუხედავად იმისა, რომ მიღებული წამალი შეიძლება ორიგინალს ჰგავდეს, მისი შემადგენლობა, სავარაუდოდ, ნამდვილს არ შეესაბამება.
„ხელოვნური ინტელექტი გამოიყენება ისეთი წამლების რეკლამირებისთვის, როგორიცაა, მაგალითად, „ოზემპიკის“ ალტერნატივა, რომელიც რეცეპტიანი წამალია, მაგრამ ადამიანები მას ჩინეთიდან სამჯერ იაფად ყიდულობენ და იკეთებენ… რა თქმა უნდა, მას არაფერი აქვს საერთო ორიგინალ მედიკამენტთან. ხალხო, რას აკეთებთ? გაურკვეველი წარმომავლობის ნივთიერების სისხლში შეყვანა ნამდვილი სიგიჟეა“, – ამბობს სტრაზდინში.
ეს ინექციები ან კაფსულები, საუკეთესო შემთხვევაში, შეიძლება შეიცავდეს უვნებელ ფიზიოლოგიურ ხსნარს ან ვიტამინებს, მაგრამ დაურეგისტრირებელი წამლების ყიდვისას ამაში დარწმუნებული ვერ ვიქნებით. მნიშვნელოვანია გვესმოდეს, რომ ასეთი მედიკამენტების გამოყენებამ შეიძლება თქვენი ჯანმრთელობისთვის უარყოფითი ან სიცოცხლისთვის საშიში შედეგები გამოიწვიოს.
სტრაზდინში სხვა თაღლითობებზეც საუბრობს. მაგალითად, თაღლითები კლიენტს წამლის პირველი შეფუთვის უფასოდ გაგზავნას სთავაზობენ. ადამიანს ეს ხიბლავს, უგზავნის პირად მონაცემებს და ვერ ამჩნევს, რომ ამავდროულად ამ მედიკამენტების გამოწერას თანხმდება, რომელიც ფასიანია და ყოველთვიურად ეგზავნება.
„კიდევ ერთი სქემა: იხდით წინასწარ და ან საერთოდ არაფერს გიგზავნიან, ან გიგზავნიან იმას, რისი გამოყენებაც არ ღირს, რადგან საუკეთესო შემთხვევაში ის ვერაფერს გიშველით, უარეს შემთხვევაში კი ზიანს მოგიტანთ. მაგალითად, ყოფილა შემთხვევები, როდესაც ეს აბები შაქარს შეიცავდა, რაც დიაბეტიანი ადამიანებისთვის შეიძლება დამღუპველი იყოს“, – გვაფრთხილებს სტრაზდინში.
თავის მხრივ, ბურმისტრისი აღნიშნავს, რომ უკანონო ონლაინ-აფთიაქებიდან შეძენილ პროდუქტებში ექსპერტებმა ქუჩის მტვერი, ანტიფრიზი და ვირთხის საწამლავიც კი აღმოაჩინეს. „პრინციპში, ამ აბებში შეიძლება ყველაფერი იყოს ჩაყრილი, რასაც კი წარმოიდგენთ და მათ დამამზადებლებს თქვენ ვერასოდეს მიაგნებთ“, – დასძინა მან.
https://eng.lsm.lv/article/society/health/16.04.2026-medicine-black-market-thrives-online-also-in-latvia.a643225/?utm_source=GPB&utm_medium=aep&utm_campaign=box&utm_content=logo