აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტმა ჯეი დი ვენსმა ირანის ეროვნული უსაფრთხოების უმაღლესი საბჭოს მდივანს მოჰსენ რეზაის წერილი გაუგზავნა და მასთან პირადად შეხვედრის მზადყოფნა გამოთქვა. ინფორმაციას The Washington Post-ი ავრცელებს.
გამოცემის ინფორმაციით, ვენსი თეირანთან მოლაპარაკებების გზით ომის დასრულებასა და ირანის ბირთვულ პროგრამაზე შეთანხმების მიღწევას ცდილობს, მაშინ როდესაც რეგიონში სამხედრო დაპირისპირების განახლების საფრთხე იზრდება.
გამოცემის ცნობით, ვენსმა წერილი რეზაის გასულ კვირას გაუგზავნა. ამის შესახებ ინფორმაცია მოლაპარაკებებთან დაახლოებულმა ამერიკელმა მაღალჩინოსანმა გაამხილა.
ამერიკელი ოფიციალური პირის განცხადებით, წერილში ვენსმა ყურადღება გაამახვილა მოლაპარაკებებში როგორც აშშ-ის, ისე ირანის ეროვნული ინტერესების პრიორიტეტულობაზე. ვიცე-პრეზიდენტმა განმარტა, რომ ვაშინგტონის მთავარი ინტერესი ირანის მიერ ბირთვული იარაღის მოპოვების აღკვეთაა, თეირანის ინტერესები კი ომითა და სანქციებით დაზიანებული ეკონომიკის აღდგენასა და ეროვნული სუვერენიტეტის შენარჩუნებას უკავშირდება.
ამასთან, ვენსმა აღნიშნა, რომ ბირთვულ საკითხებზე მოლაპარაკებებში ირანმა ისეთი წარმომადგენლები უნდა ჩართოს, რომლებსაც შეთანხმების განხილვისა და შესაბამისი გადაწყვეტილებების მიღების უფლებამოსილება ექნებათ.
The Washington Post-ის ინფორმაციით, ტრამპის ადმინისტრაცია მიიჩნევს, რომ რეზაი თეირანთან ურთიერთობისთვის საკვანძო ფიგურაა და ერთადერთია, ვისაც ბირთვული პროგრამის შეზღუდვის შესახებ შეთანხმების მხარდასაჭერად ირანის ხელმძღვანელობაში კონსენსუსის მიღწევა შეუძლია. აშშ-ის დაზვერვის წარმომადგენლები ვარაუდობენ, რომ რეზაის რეგულარული კონტაქტი აქვს ირანის უზენაეს ლიდერ მოჯთაბა ხამენეისთან. მათი ინფორმაციით, ვენსის წერილის მიღების შემდეგ, ბოლო დღეებში მათ შორის კომუნიკაციაც შედგა.
ამერიკელი მაღალჩინოსნის განცხადებით, შეხვედრის გამართვის შემთხვევაში, ყველაზე სავარაუდო ადგილებია სტამბოლი ან კატარის დედაქალაქი დოჰა.
თეთრ სახლში მიიჩნევენ, რომ ირანთან შეთანხმების მიღწევის შესაძლებლობის ფანჯარა შესაძლოა იხურებოდეს და სამხედრო დაპირისპირების განახლება სულ უფრო რეალური ხდება. ისრაელის პრემიერ-მინისტრი ბენიამინ ნეთანიაჰუ რეჟიმის ცვლილებას მიიჩნევს ერთადერთ გზად, რომ ირანისგან მომდინარე საფრთხე ერთხელ და სამუდამოდ აღმოიფხვრას. სამშაბათის არჩევნებში მოულოდნელად ძლიერი შედეგის მიღების შემდეგ, ნეთანიაჰუ ისრაელის პოლიტიკაში კვლავ გადამწყვეტ როლს ინარჩუნებს.
როგორც The Washington Post-ი წერს, ვენსის წერილი ირანის ხელმძღვანელობას პირდაპირი არჩევანის წინაშე აყენებს: მზად არიან თუ არა თეირანში არსებული შიდა უთანხმოებების მოგვარებისა და ბირთვული პროგრამის სავალდებულო შეზღუდვების განხილვისთვის იმ დროს, როდესაც ისრაელი და შეერთებული შტატები, როგორც ჩანს, სამხედრო მოქმედებების განახლებისთვის ემზადებიან. ირანის ხელისუფლებაში გადაწყვეტილებების მიღების პროცესი ნელა მიმდინარეობს, თუმცა თეირანს დრო შესაძლოა ეწურებოდეს.
ირანთან დიპლომატიურ მოლაპარაკებებს ვენსი ხელმძღვანელობს. აპრილში ის ისლამაბადში ჩავიდა და ირანის პარლამენტის თავმჯდომარეს, მოჰამედ ბაღერ ღალიბაფს შეხვდა. მაშინ ვენსმა ირანს ამერიკული ეკონომიკური სანქციების მოხსნა და ეკონომიკური თანამშრომლობის გზით ე.წ. „ოქროს ხიდის“ შექმნა შესთავაზა, სანაცვლოდ კი თეირანისგან ბირთვულ პროგრამასთან დაკავშირებით სავალდებულო შეთანხმებას ითხოვდა.
თუმცა ღალიბაფმა თეირანში ამ მასშტაბური შეთანხმების მხარდაჭერის მოპოვება ვერ შეძლო. მხარეებმა ხელი მოაწერეს ურთიერთგაგების მემორანდუმს, რომელიც შინაარსობრივად მწირი და ბუნდოვანი იყო, თუმცა ის საბოლოოდ მას შემდეგ დაიშალა, რაც მხარეებმა ჰორმუზის სრუტეში ერთმანეთს ცეცხლი გაუხსნეს.
ისლამაბადში გამართული შეხვედრის შემდეგ, აშშ-ის დაზვერვამ, გავრცელებული ინფორმაციით, დაასკვნა, რომ ირანის ხელისუფლებაში მთავარი გავლენის ცენტრი რეზაია. მას პატივს სცემენ ისლამური რევოლუციის გუშაგთა კორპუსის ყოფილი თანამებრძოლები. გარდა ამისა, მან საკუთარი კადრებით ეროვნული უსაფრთხოების უმაღლესი საბჭოს რესტრუქტურიზაციის გზით ძალაუფლების კონსოლიდაცია მოახდინა.
რეზაი ასევე მჭიდროდ თანამშრომლობს იმ ოფიციალურ პირებთან, რომლებიც ირანის ეკონომიკას მართავენ. ქვეყნის ეკონომიკა კი ჰორმუზის სრუტეში დაწესებულმა ბლოკადამ და მკაცრმა ეკონომიკურმა სანქციებმა მნიშვნელოვნად დააზარალა. ამერიკელი მაღალჩინოსნები მიიჩნევენ, რომ რეზაის შექმნილი მძიმე ვითარება კარგად ესმის, წერს გამოცემა.