ამსტერდამმა ნოვატორული ნაბიჯი გადადგა ხორცის ინდუსტრიისა და წიაღისეული საწვავის რეკლამის აკრძალვის მიმართულებით. იკრძალება წითელი ხორცის, ასევე ფრინველის ხორცის, თევზისა და სწრაფი კვების პროდუქტების რეკლამა, მაგრამ ეს ყველაფერი არ არის – ქალაქის ურბანული ლანდშაფტიდან გაქრება გარემოს დამაბინძურებელ ენერგიებთან კავშირში მყოფი ყველა სერვისი. ასევე წარსულს ჩაბარდება ბილბორდები, რომლებიც ავიაფრენებს, მდიდრული კრუიზებს ან შიდაწვისა და ჰიბრიდული ძრავის მქონე ავტომობილების უახლეს მოდელებს უწევს რეკლამას.
სიმბოლური ინიციატივა, რომელიც ჯერ კიდევ 2020 წელს მოიწონეს
ქალაქის მესვეურთა განცხადებით, ეს აკრძალვა, რომელიც ბილბორდებზე, საზოგადოებრივ ტრანსპორტსა და სადგურებზე გავრცელდება, ხანგრძლივი დაკვირვების შედეგებს ეფუძნება: ირკვევა, რომ რეკლამას აქვს პირდაპირი გავლენა იმაზე, თუ რას მიიჩნევენ მოქალაქეები სოციალურ ნორმად. ამავე დროს, კლიმატისთვის საზიანო ქცევას ის ერთობ ტრივიალურად წარმოაჩენს. „ამსტერდამში აღარ არის ადგილი იმ მსხვილი კომპანიების რეკლამისთვის, რომლებიც კლიმატურ კრიზისს ამწვავებენ“, – აცხადებს ამსტერდამის ადგილობრივი საბჭოს დეპუტატი და ამ ღონისძიების ინიციატორი, იენეკე ვან პეიპენი. ამ კანონით მოხდება ჯერ კიდევ 2020 წელს მიღებული დადგენილების აღსრულება, რომელიც აქამდე სიმბოლური დატვირთვა ჰქონდა, რადგან ჯარიმების ოდენობას არ ადგენდა და აღსრულების მექანიზმები არ გააჩნდა.
საიდან დაიწყო ეს ყველაფერი
ნიდერლანდები, სავარაუდოდ, სარეკლამო რეგულაციების ამ ახალ ტალღის მსოფლიო პიონერია. ყველაფერი კი 2022 წელს ჰაარლემში დაიწყო: ეს იყო პირველი ქალაქი მსოფლიოში, რომელმაც საჯარო სივრცეებში წიაღისეული საწვავის რეკლამა აკრძალა. ამის მიზანს იმ პროდუქტების პოპულარიზებისთვის ბოლოს მოღება წარმოადგენდა, რომლებიც ქალაქის კლიმატურ მიზნებთან არ იყო თანხვედრაში. ამ ადგილობრივმა ინიციატივამ ნიდერლანდების საზღვრებს მიღმაც ჰპოვა გამოძახილი და როგორც BBC აღნიშნავს, მოძრაობა მთელ მსოფლიოში, სიდნეიდან ფლორენციამდე გავრცელდა – თანაც, სტოკჰოლმის გავლით, როდესაც ამ მაგალითს რამდენიმე ქალაქმა მიჰბაძა. რამდენიმე მუნიციპალიტეტში მსგავსი რეკლამები დღეს უკვე ისევე ტოქსიკურად მიიჩნევა, როგორც, მაგალითად, თამბაქოს რეკლამა. ამ ქალაქებს სამიზნეში მხოლოდ ნავთობის, გაზისა და ქვანახშირის სექტორები ჰქონდათ ამოღებული, მაგრამ ამსტერდამი კიდევ უფრო შორს წავიდა და მალე გახდება პირველი უმსხვილესი ქალაქი, რომელმაც ეს აკრძალვა ხორცის ინდუსტრიაზეც გაავრცელა.
ზომა, რომელსაც ყველა არ ეთანხმება
თუმცა, ამ ნაბიჯმა მწვავე დებატები გამოიწვია. ზოგიერთმა მოქალაქემ და კრიტიკოსმა, ვისაც ჰოლანდიური გამოცემა „Het Parool“-ი ესაუბრა, ხაზი გაუსვა შეუსაბამობას: „რთული ასახსნელია ის, რომ ადგილობრივი ხელისუფლება მოქალაქეებს სხვადასხვა ვალდებულებებს აკისრებს, მაშინ როცა თავად კვლავ დიზელის საწვავზე მომუშავე ტრანსპორტით გადაადგილდება, მისი შენობები კი ეკოლოგიურობისგან შორს არის. როგორც ადგილობრივ ხელისუფლებას, თუ გსურთ, რომ მხარდაჭერა გქონდეთ, ამისთვის აუცილებელია, მეტი ავტორიტეტი გაგაჩნდეთ და თავად იძლეოდეთ მაგალითს“. სხვები აღნიშნავენ, რომ ჭარბი მოხმარება მხოლოდ ხორცითა და წიაღისეული საწვავით არ შემოიფარგლება და მაგალითად ჩვენს საზოგადოებაზე მოდის ინდუსტრიისა და ელექტრონიკის სფეროების სარეკლამო გავლენა მოჰყავთ…
მწვანეთა მოძრაობა „გრინპისის“ წარმომადგენელი და პოლიტიკური მრჩეველი, ნადია კორნეხო განმარტავს, თუ რატომ არის წიაღისეული საწვავის რეკლამის აკრძალვა ისეთივე მნიშვნელოვანი, როგორიც თამბაქოსი: „ჰარვარდის კვლევის მიხედვით, წიაღისეული საწვავის მიერ დაბინძურებით გამოწვეული სიკვდილიანობა წელიწადში 8.7 მილიონს აღწევს, მაშინ როცა თამბაქო 8 მილიონ ადამიანს კლავს. თამბაქოს რეკლამის აკრალვაზე ჩვენ უკვე შეთანხმებულები ვართ, რადგან ვიცით, თუ რამდენად მომაკვდინებელი შეიძლება იყოს ის, მაგრამ როდესაც საქმე წიაღისეულ საწვავს ეხება, ასეთი ინფორმაცია არ გაგვაჩნია“.
გარდა ამისა, ხორცის რეკლამები მეტი ხორცის ჭამისკენ გვიბიძგებს, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც საქმე წითელ ხორცს ეხება. ხორცი ხშირად საერთო მხიარულებასთან, მეგობრებთან შეხვედრასთან და მამაკაცურობასთანაც კი ასოცირდება, თუმცა ხშირად გვავიწყდება, რომ „ის არის კლიმატის ემისიების 60%-ზე მეტის გამომწვევი მხოლოდ კვების სექტორში და ასევე ზრდის კიბოს რისკს, ამიტომ, მთლიანობაში, წარმოადგენს პროდუქტს, რომელიც ზომიერად უნდა მივიღოთ“, – დასძენს ნადია კორნეხო.
რა ხდება ბელგიაში?
ბელგიაში, სენ-ჟილის კომუნა მსგავსი ინიციატივის დანერგვას კომპანია „Ecolo-Groen“-ის მხარდაჭერითა და კომუნის მერის, ჟან სპინეტის თანადგომით შეეცადა. მათი მიზანი იყო იმის ხაზგასმა, რომ კლიმატის ცვლილება, უპირველეს ყოვლისა და ყველაზე მეტად, მოწყვლად ჯგუფებს აზარალებს. თუმცა, რადგან ბელგიურ მუნიციპალიტეტებს არ აქვთ რეკლამის შინაარსის რეგულირების იურიდიული უფლებამოსილება, პროექტი ვერ განხორციელდა. ამჟამად ამ საკითხზე ბელგიის არცერთი ქალაქი ან მუნიციპალიტეტი არ მუშაობს.
ეტაპობრივი გადასვლა
ამსტერდამში ეს ცვლილება ერთ დღეში არ მოხდება. საქალაქო საბჭოს წევრმა, მელანი ვან დერ ჰორსტმა სარეკლამო კომპანიებსა და ოპერატორებს ადაპტირებისთვის გარკვეული დრო მისცა. შესაბამისად, ნიდერლანდების უდიდესი ქალაქის ურბანული ლანდშაფტი ეტაპობრივად შეიცვლება, რაც უფრო მეტად „გარდამავალი პერიოდის დასაწყისად“ შეიძლება დავახასიათოდ, ვიდრე „მყისიერ ცვლილებად“.
https://www.rtbf.be/article/premiere-mondiale-amsterdam-interdit-les-publicites-pour-la-viande-les-voyages-aeriens-mais-pas-que-11719599