სამშაბათიდან პარიზში იწყება საქართველოს 7 მოქალაქის სასამართლო პროცესი, რომლებსაც პრესტიჟული ფრანგული ბიბლიოთეკებიდან რუსული ლიტერატურის კლასიკოსების, მათ შორის ალექსანდრე პუშკინის ნაწარმოებების იშვიათი გამოცემების ქურდობა ედებათ ბრალად. ეს პროცესი არის კიდევ ერთი მცდელობა, სათანადო სამართლებრივი რეაგირება მოხდეს ბოლო წლებში ევროპის სხვადასხვა ბიბლიოთეკებში მომხდარ მსგავს ქურდობებზე, რომლებიც, სავარაუდოდ, ორგანიზებული ქსელის მიერ იყო ჩადენილი. ქურდების სამიზნეს, მთლიანობაში, მილიონობით ევროს ღირებულების იშვიათი რუსული კლასიკა წარმოადგენდა, მათ შორის XIX საუკუნის ლიტერატურის გიგანტების, ალექსანდრე პუშკინისა და ნიკოლაი გოგოლის ნამუშევრები. 9 ივნისს საფრანგეთში დაწყებულ სასამართლო პროცესზე მიყვანილ ბრალდებულებს ბრალი წარდგენილი აქვთ დანაშაულებრივი შეთქმულებისა და დანაშაულის ჩადენის განზრახვის მუხლებით, ხოლო ზოგიერთ მათგანს, დამატებით, გამოფენილი კულტურული ფასეულობების ქურდობასაც ედავებიან. მათ 10 წლამდე თავისუფლების აღკვეთა ემუქრებათ.
ორი ბრალდებული დაუსწრებლად სამართლდება, მათზე დაკავების ორდერია გაცემული. კიდევ ორი, რომლებიც იდენტიფიცირებულნი არიან, როგორც მიხეილ ზ. და ბექა თ., მსგავსი დანაშაულებისთვის სხვა ქვეყნებში უკვე გასამართლდნენ და პატიმრობაში იმყოფებიან. საფრანგეთის მართლმსაჯულებას ისინი დროებით გადასცეს. 50 წლის მიხეილ ზ-ს, გასულ წელს ლიეტუვაში 606 000 ევროს (698 000 დოლარი) ღირებულების XIX საუკუნის გამოცემების ორგანიზებული ქურდობისთვის, 3 წლით და 4 თვით თავისუფლების აღკვეთა აქვს მისჯილი, 49 წლის ბექა თ. კი ესტონეთში 3,5-წლიან პატიმრობას იხდის.
როგორც სააგენტო „ფრანს-პრესი“ გამოძიების მასალებზე დაყრდნობით იტყობინება, ფრანგი მოსამართლე-გამომძიებლები ეჭვობენ, რომ ბრალდებულები „ორგანიზებული დანაშაულებრივი ქსელის“ წევრები იყვნენ. ქურდობის სერია, რომლებმაც ასევე მოიცვა გერმანია, შვეიცარია და ჩეხეთი, გახდა იმის მიზეზი, რომ ევროკავშირის პოლიციის (ევროპოლი) და მართლმსაჯულების სფეროში თანამშრომლობის სააგენტოს (ევროჯასტი) ეგიდით, შეიქმნა ერთობლივი საგამოძიებო ჯგუფი, რასაც 2024 წელს რამდენიმე დაკავება მოჰყვა.
ხელმისაწვდომობა და დაცვის გაძლიერება
საფრანგეთში დანაშაულები მოხდა 2023 წელს: ქალაქ ლიონში მდებარე პრესტიჟული უმაღლესი სასწავლებლის (ENS – École Normale Supérieure) დიდროს ბიბლიოთეკაში, ასევე პარიზში მდებარე საფრანგეთის ეროვნულ ბიბლიოთეკასა (BnF) და ენებისა და ცივილიზაციების საუნივერსიტეტო ბიბლიოთეკაში (BULAC). მოსამართლე-გამომძიებლების თქმით, ქურდები ბიბლიოთეკებში იშვიათი და ძვირადღირებული გამოცემების გასაცნობად მიდიოდნენ, ფოტოს უღებდნენ და ზომავდნენ, მოგვიანებით კი ბრუნდებოდნენ და ორიგინალებს დედნებისგან პრაქტიკულად გაურჩეველი ასლებით ანაცვლებდნენ. 2023 წლის მარტიდან ოქტომბრამდე პერიოდში, მიხეილ ზ. 40-ჯერ ესტუმრა საფრანგეთის ეროვნულ ბიბლიოთეკას ხელნაწერებზე წვდომის მოთხოვნით (ძირითადად პუშკინის შემოქმედებაზე). ის ამტკიცებდა, რომ XIX საუკუნის რუსულ ლიტერატურაში დემოკრატიის ტენდენციების შესახებ კვლევას ატარებდა. ნოემბერში ბიბლიოთეკამ აღმოაჩინა, რომ ცხრა ნამუშევარი უკვე ასლებით იყო შეცვლილი, ხოლო ზარალი 650 000 ევროდ შეფასდა.
მიხეილ ზ.-მ მოსამართლე-გამომძიებლებს უთხრა, რომ ნამუშევრები ნამდვილად მან მოიპარა, თუმცა სხვა ბრალდებულებთან თანამშრომლობა უარყო. მისი მტკიცებით, სიხარბემ აიძულა, წიგნები რუსეთში გაყიდა. 2024 წლის ივნისში რუსეთის სააუქციონო სახლმა „ლიტფონდმა“ თავის კატალოგში შეიტანა პუშკინის „კავკასიის ტყვის“ მეორე გამოცემა, რომელიც საფრანგეთის ეროვნული ბიბლიოთეკიდან მოპარულ ეგზემპლარს შეესაბამებოდა. „ლიტფონდმა“ საფრანგეთის ხელისუფლებას განუცხადა, რომ გააჩნდა დოკუმენტაცია, რომლის მიხედვითაც, წიგნი რუსეთში მისი მფლობელისგან ჯერ კიდევ 2014-2015 წლებში შეიძინა. მოსამართლე-გამომძიებლების აზრით, ქურდობები შესაძლოა დაკავშირებული იყოს რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის სამშობლოში დაბრუნების სურვილთან, იმ ფონზე, როდესაც უკრაინაში რუსეთის შეჭრის გამო, მოსკოვსა და ევროპას შორის ურთიერთობები ძალიან დაიძაბა.
მოპარული ნამუშევრებიდან ჯერჯერობით არცერთი არ არის ნაპოვნი, თუმცა ბიბლიოთეკის (BnF) ადვოკატმა, ალექსანდრ დე კონმა განაცხადა, რომ დაწესებულებას „ამ ნამუშევრების დაბრუნების იმედი არ დაუკარგავს“. მისი თქმით, ბიბლიოთეკა თავისი მისიის ერთგული რჩება: „კულტურული მემკვიდრეობა საზოგადოებისთვის ხელმისაწვდომი უნდა იყოს, პარალელურად კი მისი დაცვა მუდმივად გაძლიერდეს“, – განუცხადა მან „ფრანს-პრესს“.
https://www.afp.com/en/agency/our-commitments/afp-charters