თუ ევროკავშირის აღმოსავლეთ საზღვრის გასწვრივ გრძელ ვერტიკალურ ხაზს გავავლებთ, ის ცხრა წევრ-სახელმწიფოს გადაკვეთს: ფინეთს, ბალტიის სამ ქვეყანას (ესტონეთი, ლატვია, ლიეტუვა), შემდეგ პოლონეთს, სლოვაკეთს და უნგრეთს, ბოლოს კი, უფრო სამხრეთით, შავი ზღვის სანაპიროზე – რუმინეთსა და ბულგარეთს.
2022 წლიდან მოყოლებული, ამ ცხრავე ქვეყანაში ომით გამოწვეული შოკის ძირითადი სიმძიმე სასაზღვრო ტერიტორიებმა იწვნიეს. ამას ევროკომისიის მიერ გასულ კვირას გამოქვეყნებული ანგარიშიც ადასტურებს.
2022 წლამდე, ეს რეგიონები, დიდწილად, აღმოსავლეთთან ვაჭრობაზე იყვნენ დამოკიდებულნი: კომერცია, ტრანსპორტი, ტურიზმი… რუსეთი მათი ეკონომიკებისთვის მთავარ როლს ასრულებდა. მაგალითად, ფინეთში იმპორტირებული მერქნის ნახევარი რუსეთიდან შედიოდა. ლიეტუვას თავისი მანქანა-დანადგარების 30%-ზე მეტი რუსულ ბაზარზე გაჰქონდა. გადადამუშავებული საკვები პროდუქტების თითქმის ნახევრის ექსპორტს ლატვია რუსეთში ახდენდა.
გასაღების ეს ბაზრები, ფაქტობრივად, ერთ დღეში გაქრა. შედეგი: გაუქმებული შეკვეთები, თითქმის გაჩერებული ქარხნები, საფრთხის ქვეშ მყოფი სამუშაო ადგილები. სარკინიგზო ტვირთბრუნვა ოთხ წელიწადში ჩამოიქცა. ასევე ტურიზმიც – ღამისთევით ჩამოსული უცხოელების რაოდენობა მესამედით შემცირდა. რადგან ეს ქვეყნები რუსულ ნავთობსა და გაზზე ძალიან იყვნენ დამოკიდებულნი, ენერგომატარებლებზე ფასების ზრდა აქ უფრო მტკივნეული აღმოჩნდა, ვიდრე სხვაგან. შედეგად, ინფლაცია საშუალო ევროპულ მაჩვენებელზე თითქმის ოთხი პროცენტული პუნქტით მაღალია.
გაზრდილი მოწყვლადობა
ამ რეგიონებიდან ბევრს ომამდეც აწუხებდა მოსახლეობის გადინება. 2022 წლიდან ეს ტენდენცია დაჩქარდა. ნაკლები სამუშაო ადგილი და მეტი გაურკვევლობა – ასეთ პირობებში, ახალგაზრდები ქვეყნიდან მიდიან. საზღვარი, რომელიც მოსახლეობისგან იცლება, ძალიან სუსტდება.
მეორე მხრივ, მტკიცე საზღვარი უკვე მყარი საყრდენია. უკრაინაში ომის პირველი რამდენიმე კვირა ამის თვალსაჩინო ილუსტრაცია იყო. უკრაინული ტრაქტორების კადრები, რომლებითაც მინდვრებში მიტოვებულ რუსულ ჯავშანტექნიკა თავისიანებთან მიჰყავდათ, მხოლოდ უჩვეულო სცენები არ ყოფილა. ეს იყო იმის ილუსტრაცია, რომ დასახლებული ტერიტორია მტერს წინააღმდეგობას უწევს და დამუშავებული მინდვრები და გზების კონტროლი ოკუპანტი არმიის წინსვლას ართულებს.
და პირიქით – როდესაც სერვისები იხურება და შემოსავლებს ინფლაცია შთანთქავს, საზღვარი უფრო დაუცველი ხდება. არა მხოლოდ ტანკების, არამედ ზეწოლისა და დეზინფორმაციული კამპანიების მიმართაც. ისეთი რიტორიკა, როგორიცაა „ევროპამ მიგატოვათ“ ან „ევროპული სანქციები თქვენ უფრო განადგურებთ“, გაცილებით ადვილად პოულობს გამოძახილს იმ პირობებში, როცა ყოველდღიური ცხოვრება უარესდება.
ევროკომისიის პასუხი
არსებული სიტუაციიდან გამომდინარე, ევროკომისია ამ სტრატეგიული რეგიონების მხარდაჭერის მოწოდებით გამოდის, რომლის მიზანია გზებში, რკინიგზასა და ციფრულ ტექნოლოგიებში ფინანსების ინვესტირება, ადგილობრივი ბიზნესის მხარდაჭერა და ამ რეგიონების უფრო მიმზიდველად ქცევა.
თუმცა, დაფინანსების საკითხი ღიად რჩება. აქ ახალი სპეციალური ფონდის შექმნაზე არ არის საუბარი. იდეა იმაში მდგომარეობს, რომ არსებული დაფინანსება ამ რეგიონებისკენ გადამისამართდეს. კომისიას ასევე სურს შექმნას პლატფორმა, სახელწოდებით EastInvest-ი, რათა ინვესტიციების მოსაზიდად, მინიმუმ, 28 მილიარდი ევროს თავმოყრა მოხერხდეს.
ეს სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი მხარდაჭერაა, რადგან ევროკავშირის უსაფრთხოება ჯავშანტექნიკით კი არა, არამედ იმ ტერიტორიებით იწყება, რომლებიც ფეხზე მყარად დგანან.
https://www.rtbf.be/article/un-jour-une-carte-ces-regions-frontalieres-de-la-russie-qui-paient-le-prix-fort-de-la-guerre-11685274