16 მარტს, აზერბაიჯანმა საფრანგეთის მოქალაქეს ჯაშუშობისთვის 10 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯა. მის წინააღმდეგ სისხლის სამართლის საქმე პარიზსა და ბაქოს შორის დაძაბული დიპლომატიური ურთიერთობების პერიოდში აღიძრა (ეს დაძაბულობა ამჟამად შენელებულია). მარტინ რაიანი 2023 წლის დეკემბერში დააკავეს, მისი სასამართლო პროცესი კი გასული წლის იანვარში დაიწყო, როდესაც აზერბაიჯანსა და საფრანგეთს შორის ურთიერთობები მინიმუმამდე იყო დასული, სომხეთის მიმართ პარიზის მხარდაჭერის გამო. როგორც საინფორმაციო სააგენტო „ფრანს პრესის“ რეპორტიორი იტყობინება, სასამართლომ ის აზერბაიჯანის წინააღმდეგ ჯაშუშობაში დამნაშავედ ცნო და 10 წლით პატიმრობა მიუსაჯა. თუმცა, პროკურატურა 11-წლიან პატიმრობას ითხოვდა. ის რაიანს ბრალს საფრანგეთის უსაფრთხოების სამსახურებთან თანამშრომლობაში ადანაშაულებდა, რომელიც, სავარაუდოდ, ბაქოში არსებული საფრანგეთის საელჩოდან მოქმედებდა.
პროკურატურის განცხადებით, რაიანი აგროვებდა ინფორმაციას თურქეთთან, ირანთან და პაკისტანთან აზერბაიჯანის ურთიერთობების, ასევე რუსეთთან და ჩინეთთან დაკავშირებული კომპანიების შესახებ. რაიანი აზერბაიჯანის მოქალაქე აზად მამედლისთან ერთად გაასამართლეს, რომელიც დამნაშავედ ცნეს სახელმწიფო ღალატში და 12 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯეს. აზერბაიჯანელი სამართალდამცავების განცხადებით, მამედლი რაიანმა გადაიბირა და ორგანიზება გაუკეთა მის შეხვედრას საფრანგეთის დაზვერვის აგენტებთან, რომლებმაც მას, სავარაუდოდ, დაავალეს აზერბაიჯანელებისა და რუსების გადაბირება მოსკოვის უნივერსიტეტში, სადაც აზადი სწავლობდა. სასამართლოში თავის საბოლოო სიტყვაში რაიანმა ჯაშუშობა უარყო და განაცხადა, რომ გაუცნობიერებლად მოქმედებდა.
„თავს დამნაშავედ მივიჩნევ მხოლოდ იმაში, რომ საელჩოს ზოგიერთ თანამშრომელთან კონტაქტი არ უნდა დამემყარებინა, ან მათ შესახებ ინფორმაცია შესაბამისი ორგანოებისთვის გამეზიარებინა, – განუცხადა რაიანმა სასამართლოს, – მე არ მიჯაშუშია. არ ვარ ჯაშუში და სასამართლო პროცესის განმავლობაში ვცდილობდი ამის დამტკიცებას“.
„გაუგებრობები მოგვარებულია“
რაიანის ადვოკატის თქმით, მის კლიენტს, საფრანგეთის გარდა, ბრიტანეთის მოქალაქეობაც აქვს. ოფიციალურმა პარიზმა მის წინააღმდეგ წაყენებული ბრალდებები უარყო და რაიანის დაუყოვნებლივ გათავისუფლება მოითხოვა; პარიზი ირწმუნება, რომ რაიანი საფრანგეთის დაზვერვასთან არ არის დაკავშირებული და აცხადებს, რომ მისი მოქალაქე დიპლომატიური დაძაბულობის ჯვარედინ ცეცხლში აღმოჩნდა. საფრანგეთსა და აზერბაიჯანს შორის ურთიერთობებში გაუმჯობესების ნიშნები გასული შემოდგომიდან შეინიშნება, მანამდე კი, დიდი ხნის განმავლობაში, ბაქო პარიზს მთიანი ყარაბაღის კონფლიქტის საკითხში სომხეთის მხარდაჭერაში ადანაშაულებდა. პარალელურად, პარიზი ამტკიცებდა, რომ აზერბაიჯანი საფრანგეთის ზღვისიქითა ტერიტორიებსა და დაქვემდებარებულ რეგიონებში არეულობას აღვივებდა.
როგორც ალიევის ადმინისტრაცია იუწყება, მიმდინარე თვის დასაწყისში, საფრანგეთის პრეზიდენტმა, ემანუელ მაკრონმა და აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა ტელეფონით ისაუბრეს და ორმხრივი ურთიერთობების და თანამშრომლობის გაუმჯობესების პერსპექტივები განიხილეს. გასულ თვეში, საფრანგეთის დიპლომატიურმა წყარომ „ფრანს პრესს“ განუცხადა: „ერთ წელზე ცოტა მეტია, რაც ჩვენ ბაქოსთან აქტიური კონტაქტები განვაახლეთ, რათა მოვაგვაროთ სხვადასხვა უთანხმოება, რაც აქამდე გვქონდა და ჯერ კიდევ გვაქვს. ჩვენ გვსურს, აზერბაიჯანთან ნორმალიზაციის პროცესი წინ წავწიოთ“. წყარომ ასევე აღნიშნა: „ორ ქვეყანას შორის არსებულ უთანხმოებებს შორისაა მარტინ რაიანის საკითხიც“. გასული წლის ოქტომბერში, კოპენჰაგენში მაკრონთან შეხვედრის შემდეგ, ალიევმა განაცხადა, რომ „ორ ქვეყანას შორის წარსულში არსებული გაუგებრობები მოგვარებულია“.
https://www.afp.com/en/agency/our-commitments/afp-charters